ERKEK KIYAFETLERİ

Cistik: Bar oynarken aya?a giyilen ayakkabıdır. Derisinin çok yumu?ak olması en büyük özelli?idir. Bu özelli?e istinaden ayak figürleri daha kolay gerçekle?tirilir. Ya?lılar tarafından giyilene markop, gençlerin giydi?ine yemeni denir.

Zı?va: Uçkurlu, beli bol lacivert kuma?tan yapılan arkası torba ?eklinde pileli giysidir. Bunun üzerine siyah ipek kaytan süs olarak i?lenir. Zırva'nın bol olmasını sa?layan pile sayısının 32 olmasına özen gösterilir.

Yelek: Lacivert kuma?tan yapılmı?tır. İki tarafa kapanabilen kaytanlı ilikleri vardır. Kenarları ve cep a?ızları kaytanla i?lenmi?tir.

Gömlek: Gömlekler beyaz olup dik yakalıdır. Dü?meleri beyaz veya siyah olabilir. Uzun olan kol a?ızlarında 4-5 dü?me bulunur.

Kazeki: uzun kollu kısa bir cekettir. Kolları geni? kol etrafları siyah kaytanla, ön tarafı ve cep a?ızları motifli kaytanla süslüdür.

Ku?ak: eskiden Acem, Trablus veya Tosya ?alı diye adlandırılan renkli iplerle örülmü?-dokunmu?, bar oynayanın belini sıcak tuttu?u gibi aynı zamanda cep vazifesi gören kuma?tır.

Gümü? köstek: Gümü?ten yapılmı?, yelek üzerine asılan daha önceleri saat ta?ımada kullanılan ince zincirden aksesuardır.

Bazubent: Ekseriyetle boncukla örülür. Gümü? olanları da vardır. Kola takılan içerisine karınca duası, ayet-el-kürsü duaları konulur.

Mendil: Erzurum barlarında mendil kullanmak bir maharet i?idir. Mendil her barın ritmine ve psikolojisine göre kullanılır.


KADIN KIYAFETLERİ

Bindallı: Kadife üzerine simle Türk motifleri i?lenmi? giysidir. Gö?üs ve boyun kısımları dantelle süslenebilir. Aynı danteller kol a?zına da eklenir. Kol,beden ve bel kısmı vücuda oturur, tek kısmı ise rahat hareket maksadıyla geni? yapılır.

Leçek(yazma): Ba?a örtülen,pullarla ve boncuklarla oyalanarak süslenen pamuktan yapılmı? ba?örtüsüdür. Bu isim halen kullanılmaktadır.

Gümü? kemer: Bar oynayan Erzurumlu kadının belinde bulunur. Muhtelif parçalar halkalarla birbirine tutturularak kemer olu?turulur. İ?lemelidir. Ka?ı daha süslüdür. Bazılarında sedef kakmalar bulunur. ?imdi kakmalı kemerler yapılmadı?ından antika de?eri ta?ımaktadırlar.

Pabuç: Pabuçlar siyah ve önden ba?lıdır. Yumu?ak deriden yapılmı? olup hafiftir. Kolay hareket olana?ı sa?lar.
Dizleme: Beyaz yünden örülmü?, diz kapaklarına kadar uzanan çoraplardır.

Mendil ve di?er aksesuarlar: Erkek barlarında oldu?u gibi, kadın barlarında da barba?ı ve pöççükte mendil bulunur. Ayrıca boyuna be?i birlik, Oltu ta?ı kolyeler, kollara burma bilezik parmaklara da yüzük takılır.

 

 

 

 

Oltu, tarih ve kültür bakımından zengin bir ilçedir. Güzel bir el sanatı olan Oltu Ta?ı i?letmecili?i bu zengin kültür ilçesinde kendine has bir yeri vardır.
Oltu Ta?ı kıymetli bir maden ta?ı olup, sadece Oltu ve çevresinden çıkmaktadır. 3213 sayılı Maden Kanunu'nda kıymetli ta?lar arasında oldu?unun tescili dahi yapılmı?tır. Çıkarılması, zor, rezervi az, fakat i?lenmesi kolaydır. Oltu'nun sembolü olup yüzlerce ailenin ekmek teknesidir.

Oltu Ta?ının te?ekkülü
Oltu Ta?ı çıkarılan yerlerdeki bitki fosillerinden anla?ıldı?ına göre, a?açların reçinesi ile kil ve linyitin karı?ımından te?ekkül etti?i tahmin edilmektedir.

Oltu Ta?ının çıkarıldı?ı köyler
Oltu Ta?ı madeni genellikle Oltu'nun kuzey do?usundaki köylerden çıkar. Bunlardan bir kısmını ?öyle sıralamak mümkündür. Dutlu, Güllüce, Ye?ilba?lar, Ta?lıköy, Sülünkaya, Alatarla, Hankaskı?la ve Çataksu köyleridir.

Oltu Ta?ının çıkarılı?ı
Yukarıda zikredilen köylerin arazisi genellikle çok engebeli dik yamaçlardan meydana geldi?i için maden çıkarılan ocaklara ancak yaya ve zorlukla ula?ılabilir. Kazma kürek, murç ve çekiç gibi ilkel aletlerle çalı?ılır. Açılan ocakların çapı 70-80 cm. civarında olup, dike yakın bir e?ilimle ilerlemektedir. Oltu Ta?ı cevheri üç-be? cm kalınlı?ında ve zaman zaman kaybolan, yani kırılmı? damarlar halindedir. Ocaklarda biraz ilerleyince su çıkar ki, bu hafriyatı diz üstü sürünerek belki 200 metre uzunlu?undaki ocaktan çıkarmaktadır. Maden cevherinin az ve çıkarılmasının zorlu?u Oltu Ta?ının kıymetini daha da artırmaktadır.

Oltu Ta?ı'nın özellikleri
1. Topraktan çıktı?ında çok yumu?ak olmasına ra?men, hava ile temas edince sertle?mektedir.
2. İ?lenmesi kolaydır.
3. İ?lendikçe sertle?ir.
4. Kullandıkça parlar.
5. Rengi genellikle siyah, bazen de kahverengidir.
6. Çıra gibi is çıkararak alevli bir ?ekilde yanar.
7. Sürtünme ile elektriklenerek hafif cisimleri çeker.

Oltu Ta?ı İ?letmecili?i Tarihçesi
Oltu Ta?ı i?letmecili?i günümüzden 200 sene öncesine kadar gitmektedir. Ancak bu güzel sanat, asıl önemini Cumhuriyet döneminde kazanmı?tır. Oltu Ta?ı madeninin çıktı?ı bazı köylerdeki ocak kalıntıları ile ya?lı ustaların "Ben babamdan, babam dedemden, o da babasından ö?renmi?." ?eklindeki canlı ?ahitlerinden bu sonuca ula?ılmaktadır.

İ?lenmesi
Oltu Ta?ı'nı toprak altından bin bir güçlükle çıkaranlar, genellikle i?lemesini yapmazlar, İ?leyenlere hammadde olarak kilo i?i satarlar. Bu günkü piyasa ?artlarında kilosu bir milyon TL civarındadır. Yeri gelmi?ken hemen ?unu belirtelim ki ta?ı çıkartanlar, hammaddeyi i?leyene pazarlayanlar, i?leyerek mamul hale getirenler, i?çiden alarak dükkanlara satanlar hep ayrı ki?ilerdir. Yani Oltu ta?ı tüketiciye ula?ana kadar 4-5 el de?i?mektedir.
Satın alınan ta?lar, yapılacak mamulün, tip ve cinsine göre uygun bir ?ekilde küçük bir keserle kütük üzerinde kırılarak içindeki yabancı maddeler, çatlaklar temizlenir. Bu a?amada ta? çok fire verir. Öyle ki bir kilo hammadde Oltu Ta?ı'ndan ortalama yedi tespih çıkar. keserle kırılan ta?lar bu defa bıçakla etrafı yontularak lobut haline getirilir. sonra tornaya takılan bir biz aleti ile teker teker delinir. Delinen ta?lar çark denilen tornadaki mile takılır. Usta, bir eli ile çarkı çevirirken, di?er elindeki keski ile milde dönen ta?ı tornaya çeker. Milden çıkarmadan önce, çırtı a?acının kömürünün tozu ve Palandöken Da?ından getirilen tebe?ir ta?ının tozu ile cila verilerek parlatılır. Artık i?lem tamamdır. Bu anlattı?ımız, tespih tanelerinin yapım ?eklidir. A?ızlık, gerdanlık, kolye, küpe ve buna benzer süs ve ziynet e?yaları da elde tek tek ve özenle i?lenir. Bu e?yalarında yapımı için kendilerine has de?i?ik aletleri vardır.

Mamul madde çe?itleri
1. Tespih
2. Kolye
3. Gerdanlık
4. Fincan takımı (Çok nadir bulunur)
5. Yüzük ka?ı
6. Sigara a?ızlı?ı
7. Pipo
8. Kol dü?mesi
9. Küpe
10. Rozet
11. Kravat i?nesi
12. yaka i?neleri
Bu sayılan mamullerden en çok üretilen ve en tanınmı?ı, ku?kusuz tespihlerdir. Oltu Ta?ı tespihlerinin ünü Türkiye dı?ında da bir çok ülkeye ula?mı?tır. Oltu Ta?ı tespihi elde çekildikçe parlayıp güzelle?ti?i gibi insan, buna kar?ı ba?ı?ıklık kazanıyor. 33'lük olanına "tek sayı", 99'lük olanına "üç sayı" adı verilmektedir. kuka (yuvarlak), Kızılcık, Mercimek, Kesme, gümü? i?lemeli tespih tipleri vardır.

Oltu Ta?ı taklitlerinden nasıl ayırt edilir
1. Oltu Ta?ını elinizin içine alıp nefesinizle buharla?tırdı?ınızda buharı çeker ve üzeri nemlenir.
2. Oltu Ta?ı tespihlerinin kendine has a?ırlı?ı ve tok sesi vardır. (Mesela cam tespihler çık a?ır, plastikler çok hafif olurlar)
3. Sürtünme ile elektriklendi?i için küçük ka?ıt parçacıklarını kendine çeker
4. Bıçakla hafifçe kazındı?ında kahverengi toz çıkarır.
5. Kullandıkça parlar.